Όταν το διαδίκτυο γίνεται ξαφνικά αργό, δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί η αιτία. Μπορεί κάποια εφαρμογή να πραγματοποιεί μεγάλες λήψεις στο παρασκήνιο, μια συσκευή να μεταφέρει συνεχώς δεδομένα ή μια υπηρεσία να καταναλώνει περισσότερο εύρος ζώνης από όσο χρειάζεται. Τα εργαλεία παρακολούθησης δικτύου επιτρέπουν στον χρήστη να βλέπει τι συμβαίνει στη σύνδεσή του και να εντοπίζει ασυνήθιστη δραστηριότητα.
Μια πρώτη εικόνα μπορεί να προκύψει από την ίδια τη Διαχείριση Εργασιών των Windows. Στην καρτέλα «Διεργασίες» εμφανίζεται η χρήση του δικτύου από τις εφαρμογές, ενώ στην ενότητα «Επιδόσεις» υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για τη συνολική κίνηση. Για αναλυτικότερο έλεγχο, ο χρήστης μπορεί να ανοίξει την Παρακολούθηση πόρων (Resource Monitor) και να επιλέξει την καρτέλα «Δίκτυο».
Για πιο εξειδικευμένη ανάλυση υπάρχει το Wireshark, ένα δωρεάν εργαλείο που καταγράφει και αναλύει πακέτα δεδομένων. Μετά την εγκατάστασή του, ο χρήστης επιλέγει τη διεπαφή δικτύου που θέλει να παρακολουθήσει και ξεκινά την καταγραφή. Στην οθόνη εμφανίζονται πληροφορίες για την επικοινωνία μεταξύ συσκευών, τα πρωτόκολλα που χρησιμοποιούνται και τις συνδέσεις που πραγματοποιούνται.
Ένα σημαντικό πλεονέκτημα είναι τα φίλτρα. Επιτρέπουν την απομόνωση συγκεκριμένων τύπων κίνησης, ώστε να μη χρειάζεται να εξετάζεται κάθε πακέτο ξεχωριστά. Για παράδειγμα, μπορεί να περιοριστεί η προβολή σε συγκεκριμένο πρωτόκολλο ή σε επικοινωνία με μια συγκεκριμένη διεύθυνση IP.
Η καταγραφή πρέπει να γίνεται με προσοχή. Τα δεδομένα δικτύου ενδέχεται να περιέχουν ευαίσθητες πληροφορίες, ενώ η παρακολούθηση ξένων δικτύων χωρίς άδεια δεν είναι αποδεκτή. Επιπλέον, το περιεχόμενο των κρυπτογραφημένων συνδέσεων δεν είναι συνήθως αναγνώσιμο απλώς και μόνο επειδή καταγράφεται η κίνηση.
Η παρακολούθηση δικτύου είναι χρήσιμη για τη διάγνωση προβλημάτων, τον εντοπισμό υπερβολικής κατανάλωσης δεδομένων και την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο επικοινωνούν οι συσκευές.
