Η δοκιμή ενός διαφορετικού λειτουργικού συστήματος δεν απαιτεί απαραίτητα δεύτερο φυσικό υπολογιστή. Με τη χρήση εικονικής μηχανής, ένας υπολογιστής μπορεί να φιλοξενήσει ένα ξεχωριστό, εικονικό περιβάλλον, στο οποίο εγκαθίσταται ένα άλλο λειτουργικό σύστημα χωρίς να αντικαθίσταται το βασικό.
Για να ξεκινήσει η διαδικασία, ο χρήστης επιλέγει ένα πρόγραμμα εικονικοποίησης, όπως το VirtualBox ή μια άλλη συμβατή λύση. Πρέπει πρώτα να ελέγξει τις απαιτήσεις του προγράμματος, τη συμβατότητα του υπολογιστή και τις άδειες χρήσης του λειτουργικού συστήματος που σκοπεύει να εγκαταστήσει.
Στη συνέχεια, χρειάζεται ένα επίσημο αρχείο εγκατάστασης του λειτουργικού συστήματος, συνήθως σε μορφή ISO. Το αρχείο πρέπει να προέρχεται από τον επίσημο ιστότοπο του κατασκευαστή ή άλλον αξιόπιστο διανομέα. Η χρήση άγνωστων αρχείων εγκατάστασης μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους ασφαλείας.
Μέσα στο πρόγραμμα εικονικοποίησης δημιουργείται μια νέα εικονική μηχανή. Ο χρήστης επιλέγει τον τύπο του λειτουργικού συστήματος και ορίζει πόση μνήμη RAM, πόσους επεξεργαστικούς πόρους και πόσο εικονικό αποθηκευτικό χώρο θα διαθέσει. Οι πόροι αυτοί πρέπει να είναι αρκετοί για το δοκιμαστικό σύστημα, αλλά να παραμένουν διαθέσιμοι και για το βασικό λειτουργικό σύστημα.
Αφού συνδεθεί το αρχείο ISO στην εικονική μηχανή, ξεκινά η εγκατάσταση, όπως θα γινόταν σε έναν κανονικό υπολογιστή. Μετά την ολοκλήρωσή της, ο χρήστης μπορεί να εγκαταστήσει εφαρμογές, να εξερευνήσει τις λειτουργίες και να πραγματοποιήσει δοκιμές.
Οι εικονικές μηχανές προσφέρουν επίσης τη δυνατότητα δημιουργίας στιγμιότυπων, όπου υποστηρίζεται. Έτσι, μπορεί να αποθηκευτεί η κατάσταση του συστήματος πριν από μια σημαντική αλλαγή και να γίνει επαναφορά, αν κάτι δεν λειτουργήσει σωστά.
Παρότι η εικονικοποίηση προσφέρει απομόνωση, δεν πρέπει να θεωρείται απόλυτη εγγύηση ασφάλειας. Οι κοινόχρηστοι φάκελοι, το πρόχειρο και η δικτυακή σύνδεση χρειάζονται προσεκτική ρύθμιση.
Για εκπαίδευση, δοκιμές λογισμικού και εξοικείωση με διαφορετικά περιβάλλοντα, η εικονική μηχανή αποτελεί έναν ευέλικτο τρόπο πειραματισμού χωρίς αλλαγές στον βασικό υπολογιστή.
